‘’ Kuş ölür… Sen uçuşu hatırla… ‘’

Bir “gün batımı şairi “ olan sevgili Furuğ Ferruhzad’ın ölüm yıl dönümü bugün.

Ataerkilliğe baş kaldıran şiir yapısı ile bulunduğu toplumda da huzursuzluk yaratan kadınlar kategorisinde yerini alan,  o büyülü dizlerinden nasibimi aldığım için şanslı hissetiğim kadın, sevgili Furuğ…

“Düşler ne kadar safsalar o kadar yükseklikten düşer ve ölürler” dedi ve hayata gözlerini yumdu. Ama ben bu gün ölümü değil uçuşunu hatırlamak ve hatırlatmak istiyorum dizeleriyle, mücadelesiyle…

Şairliğinin yanı sıra, aynı zamanda yazar, yönetmen ve ressam da olan Ferruhzad, Babası Albay Muhammed Ferruhzad ve annesi Turan Veziri Tebar’ın yedi çocuğundan üçüncüsüydü. Mahalle mektebinde 9. sınıfa kadar devam ettikten sonra kız sanat okuluna gitti. Burada resim, dikiş-nakış ve el sanatları öğrendi. Hicivci şair Füruğ, 16 ya da 17 yaşlarına geldiğinde İran’ın ünlü simalarından Perviz Şapur ile evlendi. Bu evlilikten Kamiyar adında bir oğlu oldu.  1954 de eşinden boşanmasının ardından bir daha oğlunu göremedi.

Henüz on altı yaşında iken önce ESİR isimli şiir kitabını ardından da 1956’da Duvar isimli şiir kitabını yayınladı. Yirmi  iki yaşında yazar ve yönetmen İbrahim Gülüstan’la tanıştı . Ve böylece sinema ile de tanışmış oldu. 1962 yılında yaptığı bir belgesel filmi o yıl İtalya’da belgesel filimler festivalinde birinciliği elde etti.

Yaşamı boyunca

1963 yılında yaptığı “Kara Ev” filmi, Almanya’da düzenlenen Ober Havzen film festivalinde “En İyi Film” ödülünü aldı. Ferruhzad, bu filmin çekimleri için gittiği Tebriz Cüzamlılar Evi’nde tanıdığı küçük Hüseyin’i evlat edindi.

1963 yılında Füruğ, “Yeniden Doğuş” adlı eserini yayınladı. Artık şiirde olgunlaşma dönemidir ve sanatsal düzeyi yüksektir. Bu kitabıyla şair, İran şiirinde derin ve etkileyici değişikliklere yol açmıştır.

Eserlerindeki ifade rahatlığı, yalınlığı, geniş görüş yelpazesi ve içtenliği ile günümüz insanının problemlerini çarpıcı bir dille yansıtarak Modern Fars şiirinin tahtına oturdu. Tabi Modern Fars şiirinin tahtına otururken Klasik Fars şiirini de tümüyle reddetmedi. Sadece, teknik ve ses bilgisinden faydalanarak, yeni şiir yolunda ilerledi. Kendinden önceki dönemde rastlanmadık biçimde şiire kadın sesini, algısını, ruhunu kattı.

Ölüm, yokluk, aşk ve hayat temaları üstünde çokça durdu. Yaşadığı o zorlu ülkenin sınırları içerisinde, kadın olmanın ve dahası “düşündüğünü  ifade etmek isteyen bir kadın” olmanın ne kadar zor olduğunu bildiği halde insanlığın kronikleşmiş bu problemine parmak basmaktan asla geri adım atmadı.  Elbette sakınılmadan kendi olma arzusu taşıyan bu şiirler, dönemin muhafazakar çevrelerince eleştirilip  bir anlamda ötekileştirildi.

13 Şubat 1967 tarihinde öğleden sonra saat 14.30’da stüdyoya gitmek için hızla seyir halindeyken karşısına çıkan okul aracına çarpamamak için direksiyonu kıran Füruğ, aracından fırlayıp, boynunun kırılmasıyla 32 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Fikirleri her defasında şiddetli tartışmalara yol açan Ferruhzad, hem  İran toplumunun kadınlara karşı uyguladığı ayrımcılığı eleştirdiği için hem de yazdığı şiirler bazı kesimler tarafından aykırı bulunduğu için cenaze namazını kıldırmak istemedi mollalar. Ve cenazesi bir yazar tarafından kıldırıldı Ferruhzad’ın.

Büyülü dizeleri

“…
Ve ne kadar yılan yuvasına benziyor bu gökyüzü
seni öperken bile
düşlerinde darağacına senin için ipler ören
adamların ayak sesleriyle dolu
selam ey masum gece
…”

“…

Ey sevgilim! Ey tek sevgilim!
Ne çok kara bulut var güneşin şölenini kollayan!
sanırım uçuşu düşlediğin yolda göründü o kuş
ve sanırım hayalgücünün yeşil çizgilerinde
oluşan o taptaze yapraklar
sabah esintisinin isteğiyle nefes alıyorlar
sanırım
pencerenin lekesiz belleğinde yanar gördüğün o menekşe
renkli alev
çocuksu bir lamba tasarımından başka bir şey değildi

sokakta rüzgar esiyor
yıkımın başlangıcıdır bu
ellerinin yıkıldığı günde esiyordu rüzgar
sevgili yıldızlar!
kağıttan yapılma sevgili yıldızlar!
esmeye başlayınca yalan gökyüzünde
nasıl sığınabiliriz yenik peygamberlerin surelerine?
o zaman binlerce yıldır ölüymüşüz gibi karşılaşacağız ve
güneş
yargılayacak gövdelerimizin çürümesini

…”

“…

belki gerçek yalnızca o iki eldi
sonsuz kar altında gömülü o taze eller
gelecek yıl kavuştuğunda bahar
pencerenin ardındaki gökyüzüne
yemyeşil filizler çıktığında gövdesinden
sürgün verecekler yeniden ey sevgilim, ey tek sevgilim!

inanalım soğuk mevsimin başlangıcına.

…”

Sonra öğrendik ki dünya yuvarlak, kaldık

Sen bağıra bağıra ağlardın ben susardım

Sen duvarları yumruklardın duvarlarında ellerinin izleri kan içinde

Ben içime içime oyardım kendimi

Sen çimenlere yatıp uyuyakalırdın

Ben banklara tünemiş uykusuz

Sen ot içerdin duman kusardın geceye

Ben tek sigaralık ciğerimle öksürüklerde

Sen aşka inanmazdın sen inanmazdın

Ben maviye inanırdım

Boynumdaki yorgun damarların mavisine

Beyaz dalgaları omuzlayan deniz mavisine

Denizin bittiği yerde başlayan göğün mavisine inanırdım

Bi de ensemde ki dövmeye inanırdım

Kuş Ölür Sen Uçuşu Hatırla …

 

…. Sonsuz sevgiyle….

Tags from the story
,
More from tastimcemberimden

Esas Hikaye Şu Aslında

Selam✨  Yahu “sade”lik güzel şey… Evde, işte, okulda, eşyalarda, ihtiyaçlarda ve ruhta…...
Read More

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

4 + 3 =